{"id":793,"date":"2011-01-12T16:00:05","date_gmt":"2011-01-12T11:00:05","guid":{"rendered":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/?p=793"},"modified":"2011-01-21T16:03:37","modified_gmt":"2011-01-21T11:03:37","slug":"%c2%abhind-sayyohi-qissasi%c2%bbdan-hissalar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/?p=793","title":{"rendered":"\u00abHind sayyohi qissasi\u00bbdan hissalar"},"content":{"rendered":"

Bugun Abdurauf Fitratning \u00abHind sayyohining qissasi\u00bb<\/strong><\/a> asarini o\u2018qib tugatdim.
\nAsar asli tojik tilida yozilib, 1912 yili Istanbulda chop etilgan.
\nO\u2019zbek tilida ilk bor Hasan Qudratullaev tarjimasida 1991 yili \u00abSharq yulduzi\u00bb jurnalida bosilgan.
\nAsarda muallif Buxoroga tashrif buyurgan hind sayyohining hikoyasi orqali o\u2018sha davrdagi Buxoro xonligidagi birqancha muammolarni shafqatsiz fosh etadi va ularga yechim izlaydi.
\nHind sayyohi duch kelgan muammolar:
\n– Shahar darvozasi yopilgandan so\u2018ng armanilar va yahudiylar, hatto bir armanining itiga ochilgan darvoza oddiy musulmonlar uchun ochilmaydi.
\n– Shaharda aravakashlar, foytunkashlarning o\u2018zaro dahanaki urushiga duch keladi. Hech kim ularga e\u2019tibor qilmaydi.
\n– Sayyoh Buxoro hovuzlarining ichimlik suvi sifatida foydalanib bo\u2018lmasligini isbotlab beradi.
\n– Sayyoh Bahouddin Naqshband mozoridagi xurofotlar, shirkka olib boruvchi xatti-harakatlardan ranjiydi.
\n– Sayyohning shahar markazida Lut qavmi razolatidan bahramand bo\u2018layotgan erkaklardan ko\u2018ngli ayniydi.
\n– Buxorodagi ta\u2019lim sistemasiga ajratilgan vaqf mablag\u2018lari keragidan ortiq, ilm olish uchun madrasa, kutubxonalar, maktablar yetarli-yu, lekin nega ilm yo\u2018q? Nega 400 olimga beshik bo\u2018lgan Buxoroda loaqal Qur\u2019oni karimning bir oyatini tuzuk-quruq tafsir eta oladigan olim topilmasa? Vaqf mablag\u2018lari qachongacha bir guruh mansabdorlarning jig\u2018ildoniga kiradi?
\n– Sarbozlik (askarlik) muddati Buxoroda chegaralanmagan. Sarbozlik jinoyatga jazo turidir. Kim jinoyat qilsa uni umrboz sarbozlikka mahkum qiladilar.
\n– Butun boshli Buxoroi sharifdan bironta ham oliy ma\u2019lumotli tabib topilmaydi. Tabiblar esa ikki yuz yil oldin qo\u2018llangan usullardan foydalanadi. Rus tabibi faoliyatini esa kofir deya bir pulga ilmaydilar. Ba\u2019zi tumanlarida do\u2018xtur kimligini ham bilishmaydi.
\n– Shaharda sanitariya-gigienaga amal qilinmaydi. aslida esa Islom poklikka chaqiradi.
\n– Hind sayyohi Buxoro muzofotiga tegishli Qarshi shahriga sayohat qiladi. U yerdagi to\u2018quvchilik hunariga yangi texnologiya kiritish lozimligini ta\u2019kidlaydi. aks holda bu hunardan kelajakka hech narsa qolmasligidan qayg\u2018uradi.
\n– Buxoro dehqonchiligi ham o\u2018ta qoloq. Haligacha Odam Ato zamonidan qolgan qurollar ila dehqonchilik yuritishadi.
\n– Buxoro qozilarining ham qilmagan makrlari, shariatni pesh qilib, omi xalqning pulini jig\u2018ildonlariga urayotganliklaridan sayyoh hayratga tushadi. Ezilgan xalq qoziga to\u2018laydigan pulni qaerdan oladi? Sudxo\u2018rdan…
\n– Buxoro tujjorligida ham bir qancha muammolarni sanab bergan sayyoh, qanday qilib, muvaffaqiyatga erishish yo\u2018llarini ham aytib beradi.
\nFitrat hind sayyohi orqali o\u2018z tilidan ham moddiy, ham ma\u2019naviy qashshoqlashib qolgan jamiyat holidan xabar berar ekan, ushbu xulosani asar qahramoni tilidan so\u2018zlaydi:
\n\u00abIlohiy qonun budir: modomiki biron bir qavm o\u2018zining ishlarini Olloh farmoyishi asosida olib bormas ekan, o\u2018zining shaxsiy hayotini sharaf, saodat va farog\u2018at, buyuklik bilan hamqadam bilib o\u2018tkazmas ekan, tinchlik va osoyishtalik niyatlarini yo\u2018qqa chiqarishga intilib, kibr va g\u2018urur vodiysiga qadam qo\u2018yar ekan, chin haq va adolat yo\u2018lidan chiqar ekan, o\u2018sha zahotiyoq shon-sharaflari yer bilan yakson bo\u2018lib, osoyishtaliklari zahmatga, buyukliklari esa xorlikka aylanishi muqarrardir!..\u00bb<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bugun Abdurauf Fitratning \u00abHind sayyohining qissasi\u00bb asarini o\u2018qib tugatdim. Asar asli tojik tilida yozilib, 1912 yili Istanbulda chop etilgan. O\u2019zbek tilida ilk bor Hasan Qudratullaev tarjimasida 1991 yili \u00abSharq yulduzi\u00bb jurnalida bosilgan. Asarda muallif Buxoroga tashrif buyurgan hind sayyohining hikoyasi orqali o\u2018sha davrdagi Buxoro xonligidagi birqancha muammolarni shafqatsiz fosh etadi va ularga yechim izlaydi. Hind sayyohi duch kelgan muammolar: – \u0414\u0430\u0432\u043e\u043c\u0438 …<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[133],"tags":[504,505],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793"}],"collection":[{"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=793"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":794,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions\/794"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/davronbek.ziyouz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}